Trong quý II/2026, tỷ lệ ứng dụng hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin lithium trong các giải pháp điện dự phòng cho AIDC (Trung tâm dữ liệu AI) tại Trung Quốc lần đầu tiên vượt 18%, tăng hơn 3 lần so với mức 5% của cùng kỳ năm 2024. Điều này khiến một số ý kiến cho rằng máy phát điện diesel sắp bị thay thế.
Tuy nhiên, số liệu thực tế lại cho thấy một bức tranh khác. Trong cùng kỳ, máy phát điện diesel vẫn chiếm 72% thị phần trong các phương án điện dự phòng của AIDC. Pin lithium chủ yếu được sử dụng như UPS thời gian ngắn và hệ thống lưu trữ để cắt đỉnh – san tải, thay vì đảm nhận vai trò nguồn điện dự phòng chính.
Tỷ trọng các giải pháp điện dự phòng cho AIDC trong quý II/2026:
| Giải pháp | Tỷ trọng | Vai trò |
|---|---|---|
| Máy phát điện diesel (nguồn dự phòng chính) | 72% | Cấp điện liên tục, dự phòng khẩn cấp |
| UPS pin lithium | 18% | Dự phòng ngắn hạn, cắt đỉnh – san tải |
| Hydro / Pin nhiên liệu | 3% | Thí điểm |
| Khác (bánh đà…) | 7% | Ứng dụng đặc thù |
Mặc dù tỷ lệ 18% của pin lithium khá đáng chú ý, nhưng 72% thị phần của máy phát điện diesel vẫn khẳng định vị thế chủ lực. Đáng chú ý, công suất lắp đặt AIDC trong nửa đầu năm 2026 tăng 65% so với cùng kỳ, đồng nghĩa với việc tổng công suất máy phát diesel được triển khai vẫn tiếp tục tăng. Vì vậy, trong giai đoạn 2026–2027, nhận định pin lithium sẽ thay thế máy phát điện diesel vẫn còn quá sớm.
Ba khoảng cách lớn giữa pin lithium và máy phát điện diesel
1. Thời gian cấp điện liên tục
Máy phát điện diesel có thể vận hành 24–72 giờ liên tục ở tải định mức, chỉ cần tiếp nhiên liệu. Trong khi đó, hệ thống UPS dùng pin lithium ở mức tải 1–2 MW chỉ có thể duy trì hoạt động trong khoảng 15–30 phút. Nếu cần dự phòng dài hạn, vẫn phải kết hợp với máy phát điện diesel.
Đối với các cụm máy chủ AI, chi phí khởi động lại sau một lần mất điện có thể lên tới 500.000–2 triệu NDT, khiến các trung tâm dữ liệu khó có thể chỉ dựa vào pin lithium cho nguồn điện dự phòng dài hạn.
2. Mật độ công suất và khả năng mở rộng
Một tổ máy phát điện diesel 1 MW chỉ cần diện tích khoảng 8–12 m² và có thể dễ dàng ghép song song để đạt công suất 10 MW trở lên.
Trong khi đó, một tủ lưu trữ pin lithium 1 MW thường chiếm 30–50 m², đồng thời việc mở rộng công suất đòi hỏi phải bổ sung hoặc xây dựng lại toàn bộ hệ thống pin.
Với các AIDC có nhu cầu dự phòng từ 5–50 MW, diện tích dành cho hệ thống pin lithium có thể lớn gấp 3–5 lần so với máy phát điện diesel, làm tăng đáng kể chi phí xây dựng trung tâm dữ liệu.
3. Khả năng thích ứng với môi trường nhiệt độ
Máy phát điện diesel vẫn có thể khởi động và vận hành đầy tải trong khoảng nhiệt độ từ -30°C đến 50°C.
Ngược lại, khi nhiệt độ xuống dưới -10°C, hiệu suất xả của pin lithium có thể giảm 30–50%; trên 45°C, hệ thống phải tự động giảm dòng để bảo vệ pin.
Vì vậy, tại các khu vực có khí hậu lạnh, AIDC vẫn phải trang bị máy phát điện diesel và hệ thống sưởi cho phòng đặt máy, khiến cấu trúc hệ thống phức tạp hơn và chi phí đầu tư tăng lên.
Xu hướng thực tế: Kết hợp máy phát điện diesel và pin lithium
Trong các gói thầu AIDC chủ đạo của quý II/2026, mô hình “UPS pin lithium (15–30 phút) + máy phát điện diesel (24–72 giờ)” đã trở thành lựa chọn phổ biến.
Giải pháp này tận dụng khả năng chuyển đổi tức thời của pin lithium để đảm bảo không gián đoạn nguồn điện, đồng thời sử dụng máy phát điện diesel làm nguồn dự phòng dài hạn. Hai công nghệ này không cạnh tranh để thay thế nhau mà bổ sung cho nhau, với sự phân công rõ ràng: pin lithium xử lý giai đoạn chuyển tiếp, còn máy phát điện diesel đảm bảo cấp điện dài hạn.
Đối với các nhà sản xuất, việc phát triển giải pháp lai giữa máy phát điện diesel và pin lithium sẽ có lợi thế cạnh tranh hơn so với chỉ tập trung vào một công nghệ. Đây cũng được xem là xu hướng đáng chú ý nhất của thị trường điện dự phòng trong nửa cuối năm 2026: không phải công nghệ nào sẽ thay thế công nghệ nào, mà là ai có thể tối ưu giải pháp kết hợp hiệu quả và ổn định nhất.
