Đón đỉnh điểm nhu cầu điện mùa đông: Máy phát điện diesel từ trạng thái “dự phòng” chuyển sang “có thể điều độ”.

Ngày 3/11, phương án triển khai sử dụng điện có trật tự trong giai đoạn cao điểm mùa đông năm 2026 của quận Tiêu Sơn, thành phố Hàng Châu, đề xuất huy động các máy phát điện diesel tại trung tâm dữ liệu tham gia chương trình điều chỉnh, né tránh và dịch chuyển phụ tải vào giờ cao điểm. Đồng thời, địa phương sẽ rà soát nguồn máy phát điện diesel do doanh nghiệp tự trang bị, tổ chức chạy thử thiết bị, bảo dưỡng và dự trữ nhiên liệu.

Ngày 13/11, tại cuộc họp bảo đảm cung ứng năng lượng của tỉnh Hà Nam, cơ quan chức năng cũng yêu cầu các tổ máy phát điện dự phòng khẩn cấp phải bảo đảm khả năng huy động và vận hành ngay khi có lệnh.

Vai trò của máy phát điện diesel đang thay đổi: từ thiết bị dự phòng trong tình huống khẩn cấp trở thành nguồn lực có thể huy động để đáp ứng nhu cầu phụ tải đỉnh.

I. Vai trò của máy phát điện diesel thay đổi: Từ “tuyến phòng thủ cuối cùng” thành “nguồn phụ tải linh hoạt có thể điều độ”

Trước đây, khi nhắc đến máy phát điện diesel, người ta thường chỉ nghĩ đến việc sử dụng khi nguồn điện lưới bị gián đoạn. Nhưng hiện nay, các văn bản điều hành đã đề cập đến việc máy phát điện diesel tham gia chương trình điều chỉnh phụ tải, né tránh giờ cao điểm và phát điện bổ sung vào thời điểm nhu cầu điện tăng cao.

Sự khác biệt nằm ở chỗ:

  • Dự phòng khẩn cấp: Tần suất sử dụng thấp, vận hành bị động, yêu cầu chủ yếu là thiết bị khởi động thành công khi xảy ra sự cố.

  • Điều độ phụ tải: Chủ động huy động với tần suất cao hơn, yêu cầu thiết bị luôn sẵn sàng khởi động, duy trì công suất ổn định theo yêu cầu và có thể dừng vận hành đúng thời điểm.

Đối với doanh nghiệp sử dụng máy phát điện diesel, vấn đề không còn đơn thuần là “có nên mua máy phát điện hay không”, mà chuyển thành “máy phát điện hiện có có đáp ứng được yêu cầu huy động hay không”.

Cần rà soát các thông số và điều kiện vận hành sau:

  • Số lượng tổ máy hiện có.

  • Công suất định mức của từng tổ máy.

  • Phương thức khởi động tự động hay thủ công.

  • Độ tin cậy của hệ thống ATS (bộ chuyển nguồn tự động).

  • Công suất thực tế có thể cấp cho phụ tải.

  • Lượng nhiên liệu còn dự trữ trong bồn chứa.

Đối với các trung tâm dữ liệu, cần xem xét thêm một vấn đề quan trọng: khi máy phát điện diesel tham gia chương trình điều chỉnh phụ tải, cần phối hợp thứ tự ưu tiên giữa máy phát điện diesel, hệ thống UPS, hệ thống lưu trữ năng lượng và các nhóm phụ tải.

Kết luận: Cần kiểm kê nguồn lực hiện có trước khi tính đến việc mua sắm mới. Lập một bảng thống kê gồm bốn nhóm thông tin: danh mục tổ máy, phương thức khởi động, khả năng mang tải và thời gian dự trữ nhiên liệu sẽ hữu ích hơn nhiều so với việc chỉ tập trung thảo luận về thương hiệu thiết bị.

II. Mùa đông, điều đáng lo nhất không phải là mất điện, mà là máy phát điện diesel “không thể khởi động”

Nhiệt độ thấp gây ra ba tác động bất lợi đối với máy phát điện diesel:

  1. Ắc quy suy giảm dung lượng: Khi nhiệt độ xuống thấp, dung lượng khả dụng của ắc quy giảm đáng kể, khiến dòng điện khởi động không đủ đáp ứng yêu cầu.

  2. Dầu động cơ tăng độ nhớt: Dầu nhớt trở nên đặc hơn, làm tăng lực cản khi khởi động, khiến động cơ khó đạt tốc độ quay cần thiết.

  3. Nhiên liệu diesel kết tinh parafin: Ở nhiệt độ thấp, diesel có thể xuất hiện hiện tượng kết tinh sáp parafin, làm giảm khả năng lưu động và gây tắc lọc nhiên liệu. Với dầu diesel loại 0# (0 độ), khả năng lưu động có thể bắt đầu bị ảnh hưởng khi nhiệt độ tiến gần 0°C. Cần căn cứ vào nhiệt độ thấp nhất tại địa phương để lựa chọn nhiên liệu phù hợp, chẳng hạn loại -10# hoặc thậm chí -35#.

Bên cạnh đó, tình trạng thiết bị không được vận hành trong thời gian dài có thể dẫn đến nhiều vấn đề như ắc quy bị hao điện, pin của bộ điều khiển bị hỏng hoặc hết điện, nhiên liệu lưu trữ lâu ngày bị oxy hóa và suy giảm chất lượng.

Vì vậy, nhiều tổ máy không gặp sự cố trong quá trình vận hành mà lại hỏng ngay ở thời điểm được huy động: máy không thể khởi động khi có yêu cầu.

Kết luận: Trước khi bước vào mùa đông, cần tiến hành chạy thử máy phát điện có tải. Không nên chỉ khởi động không tải để kiểm tra xem máy có nổ hay không.

Cụ thể, cần vận hành liên tục trong 30 phút với mức tải từ 30% công suất định mức trở lên, đồng thời theo dõi các thông số:

  • Nhiệt độ nước làm mát.

  • Áp suất dầu bôi trơn.

  • Tần số phát điện.

  • Màu sắc khí thải.

  • Các cảnh báo hoặc lỗi phát sinh trong quá trình vận hành.

  • Thời gian khởi động của tổ máy.

Cần ghi chép đầy đủ các thông số để đánh giá tình trạng thực tế và khả năng sẵn sàng huy động của thiết bị.

III. Nhiên liệu và hệ thống cấp nhiên liệu là “quả bom tiềm ẩn” thứ hai

Nước ngưng tụ trong bồn chứa nhiên liệu, nước tích tụ trong bộ tách nước – nhiên liệu và hiện tượng kết tinh parafin gây tắc lõi lọc là ba sự cố phổ biến nhất của hệ thống nhiên liệu trong mùa đông.

Diesel lưu trữ trong thời gian dài có thể bị oxy hóa, tạo cặn dạng keo, gây tắc bộ lọc nhiên liệu và kim phun.

Khi bồn nhiên liệu chỉ được đổ một nửa, quá trình trao đổi không khí trong bồn có thể đưa hơi ẩm từ bên ngoài vào. Hơi ẩm ngưng tụ thành nước và lắng xuống đáy bồn. Lượng nước này có thể bị hút vào hệ thống cấp nhiên liệu đầu tiên, gây ảnh hưởng đến quá trình vận hành của động cơ.

Về lượng nhiên liệu dự trữ, cần tính toán theo từng kịch bản sử dụng:

  • Trung tâm dữ liệu thường dự trữ nhiên liệu đủ vận hành từ 24–96 giờ ở mức tải tối đa.

  • Các cơ sở công nghiệp và thương mại thông thường nên cân nhắc mức dự trữ 72 giờ để tăng độ an toàn trong cung ứng điện.

Kết luận: Nên lấy mức dự trữ tối thiểu 72 giờ làm cơ sở tham chiếu, đồng thời thực hiện các công việc bảo dưỡng trước mùa đông:

  • Xả nước và cặn bẩn trong bồn nhiên liệu, hệ thống cấp nhiên liệu.

  • Thay thế lõi lọc nhiên liệu.

  • Kiểm tra chất lượng nhiên liệu định kỳ mỗi quý.

  • Không chờ đến khi hệ thống phát cảnh báo mới tiến hành xử lý sự cố.

Ba khuyến nghị dành cho đơn vị mua sắm và vận hành

  1. Kiểm kê nguồn lực hiện có: Nắm rõ số lượng tổ máy, công suất và khả năng huy động thực tế.

  2. Thực hiện chạy thử có tải: Kiểm tra khả năng khởi động, vận hành và cấp điện dưới tải thực tế.

  3. Quản lý nhiên liệu và phụ tùng như vật tư tiêu hao: Chủ động kiểm tra, bảo dưỡng và thay thế định kỳ.

Máy phát điện diesel không sợ được sử dụng, mà đáng lo nhất là để lâu không vận hành.

Độ tin cậy của thiết bị trong mùa đông về cơ bản đã được quyết định ngay từ hai tuần trước khi mùa đông bắt đầu.

Câu hỏi dành cho các đơn vị vận hành:

Lần gần nhất tổ máy phát điện dự phòng của đơn vị bạn thực sự chạy thử dưới tải là khi nào?

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *