Ngày 9/11, China Mobile công bố kết quả phân cấp nhà cung cấp trong đợt mua sắm tập trung cấp 1 năm 2026. Ở hạng mục tổ máy phát điện diesel, thuộc hai gói thầu tổ máy làm mát bằng nước áp suất thấp và tổ máy làm mát bằng nước áp suất cao, Công ty Cổ phần Weichai Heavy Machinery (潍柴重机) được xếp hạng A.
Trước đó, trong đợt mua sắm tập trung tổ máy phát điện diesel làm mát bằng nước áp suất cao, công suất 2MW giai đoạn 2026–2027, tổng số 245 tổ máy đã được chia cho ba nhà sản xuất tổ máy trong nước. Trong đó, Weichai Heavy Machinery chiếm khoảng 70% thị phần, tiếp theo là SUMEC và Tellhow. Nếu đặt trong bối cảnh hai năm trước, cơ cấu phân bổ thị phần như vậy gần như không thể tưởng tượng được.
Thị phần tổng thể của các doanh nghiệp nội địa Trung Quốc thực sự đang tăng nhanh. Trong gói thầu tổ máy phát điện diesel 2MW áp suất cao của China Mobile năm 2025, tỷ trọng của các doanh nghiệp nội địa hàng đầu đã tăng từ mức gần như bằng 0 lên 40%. Đến đợt mua sắm giai đoạn 2026–2027, doanh nghiệp đứng đầu trong cùng gói thầu đã chiếm tới 70% thị phần.
Theo công bố của doanh nghiệp, trong nửa đầu năm 2026, doanh số sản phẩm phát điện dành cho trung tâm dữ liệu của Weichai vượt 1.400 tổ máy, tăng trưởng 137% so với cùng kỳ năm trước. Chỉ trong sáu tháng, doanh số đã vượt tổng lượng tiêu thụ của cả năm trước. Trong khi đó, Yuchai cho biết lượng động cơ cung cấp cho lĩnh vực AIDC đạt khoảng 1.800 chiếc. Một số tổ chức nghiên cứu ước tính tỷ trọng tổng thể của các tổ máy phát điện diesel do doanh nghiệp Trung Quốc sản xuất trong thị trường trung tâm dữ liệu đã vượt 30%.
Tuy nhiên, cần phân tích kỹ hơn những kết quả này. Động cơ đường kính xi-lanh lớn chiếm từ 70% đến 80% tổng chi phí của một tổ máy phát điện diesel, đồng thời là bộ phận thực sự quyết định độ tin cậy, mức tiêu hao nhiên liệu và chu kỳ đại tu.
Theo ước tính của CICC (China International Capital Corporation), trong thị trường động cơ đường kính xi-lanh lớn phục vụ các trung tâm dữ liệu tại Trung Quốc năm 2024, các thương hiệu nước ngoài và liên doanh chiếm khoảng 80% thị phần, trong khi thương hiệu nội địa chỉ chiếm khoảng 20%.
Điều này cho thấy các nhà sản xuất OEM Trung Quốc giành được phần lớn thị phần ở những khâu như tích hợp tổ máy, cung cấp hệ thống đồng bộ và hệ thống điều khiển. Trong khi đó, động cơ cao cấp – bộ phận cốt lõi của tổ máy – vẫn chủ yếu nằm trong tay một số thương hiệu quốc tế.
Nói cách khác, thị phần tăng mạnh diễn ra ở cấp độ tổ máy hoàn chỉnh, còn việc thâm nhập vào phân khúc động cơ cốt lõi vẫn tiến triển chậm hơn nhiều.
Nguyên nhân không quá phức tạp. Để thay thế động cơ, khách hàng không chỉ xem xét bảng thông số kỹ thuật mà còn đánh giá thời gian trung bình giữa các lần xảy ra sự cố (MTBF), độ ổn định trong phân bổ tải khi vận hành song song nhiều tổ máy, chu kỳ đại tu và mạng lưới cung ứng phụ tùng.
Những yếu tố này chỉ có thể được chứng minh thông qua quá trình vận hành thực tế lâu dài và tích lũy dần số lượng tổ máy đã lắp đặt.
Thời gian giao hàng hiện là động lực trực tiếp nhất thúc đẩy sự thay thế. Thời gian giao hàng của các thương hiệu nước ngoài chủ lực đã kéo dài hơn 100 tuần, trong khi các nhà sản xuất trong nước có thể rút ngắn xuống còn 30–60 tuần. Trong bối cảnh các dự án trung tâm dữ liệu và năng lực tính toán không thể chờ đợi, chênh lệch thời gian giao hàng này chính là yếu tố quyết định đơn hàng.
Cơ cấu khách hàng cũng phản ánh rõ thực trạng này. Trong cùng nhóm các tập đoàn Internet lớn, có doanh nghiệp vẫn kiên trì sử dụng hoàn toàn thiết bị nhập khẩu, có doanh nghiệp đã chính thức đưa sản phẩm nội địa vào danh mục lựa chọn, trong khi một số doanh nghiệp khác duy trì chiến lược cân bằng giữa hai nguồn cung. Chính sách mua sắm của khách hàng cũng là một thước đo phản ánh tiến độ nội địa hóa.
Đối với bên mua, việc chỉ hỏi thương hiệu thuộc quốc gia nào không còn mang nhiều ý nghĩa. Thay vào đó, cần làm rõ ba cấp độ sau:
1. Cấp độ tổ máy hoàn chỉnh: Đánh giá năng lực tích hợp hệ thống và phương án điều khiển khi nhiều tổ máy vận hành song song.
2. Cấp độ động cơ: Xác định chính xác model động cơ, chu kỳ đại tu và mức điều chỉnh công suất khi vận hành ở khu vực có độ cao lớn so với mực nước biển.
3. Cấp độ dịch vụ: Làm rõ tiến độ giao hàng, khả năng cung ứng phụ tùng tại địa phương và kế hoạch diễn tập vận hành có tải.
Chỉ khi kết hợp đầy đủ câu trả lời ở cả ba cấp độ này mới có thể đánh giá chính xác khả năng sẵn sàng vận hành thực tế của một tổ máy phát điện.
Trong quá trình cung cấp các tổ máy phát điện có công suất từ 5kW đến 2.500kW, ZIMBON (Vân Nam ZHENBANG) đưa cả cấu hình động cơ và các điều khoản dịch vụ tại địa phương vào cùng một phương án cung cấp, giúp chủ đầu tư thuận tiện đối chiếu và đánh giá từng hạng mục.
