Ngày 12/10, theo đề nghị của PJM, Bộ Năng lượng Mỹ (DOE) đã ban hành lệnh khẩn cấp liên bang, cho phép đơn vị vận hành lưới điện này huy động các tổ máy phát điện diesel dự phòng tại những cơ sở tiêu thụ điện lớn như trung tâm dữ liệu khi nguồn cung điện trở nên căng thẳng. Mục đích là bổ sung nguồn điện và duy trì ổn định lưới điện khu vực. Lệnh có hiệu lực đến ngày 16/10.
Đây là lần đầu tiên nguồn điện dự phòng được huy động trên quy mô lớn như một nguồn lực của lưới điện công cộng. Sự kiện này là lời cảnh báo đáng chú ý đối với thiết kế hệ thống điện dự phòng của các trung tâm dữ liệu trên toàn cầu.
Việc huy động không phải là hiện tượng nhất thời. Từ đầu năm 2026, PJM đã nhiều lần được cấp quyền tương tự, lần lượt trong các khoảng thời gian từ ngày 1/9 đến 8/9 và từ ngày 17/9 đến 18/9. Duke Energy cũng đã hai lần nhận được chỉ thị cùng loại trong tháng 9.
Việc thường xuyên huy động các tổ máy phát điện dự phòng phản ánh tình trạng nguồn cung nhiên liệu tại khu vực bờ Đông nước Mỹ đang chịu áp lực. Theo số liệu của Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), lượng tồn kho nhiên liệu chưng cất tại khu vực này trong tháng 9 thấp hơn 32% so với mức trung bình cùng kỳ 5 năm. Dự kiến, lượng tồn kho trong suốt mùa đông vẫn sẽ thấp hơn mức bình thường từ 20%–30%, trong khi giá bán lẻ dầu diesel đã vượt mốc 6 USD/gallon.
Đối với các đơn vị vận hành và bảo trì (O&M), bài học đầu tiên là: công suất định mức không đồng nghĩa với công suất thực tế có thể huy động.
Theo báo cáo đánh giá của Ủy ban Điều tiết Năng lượng Liên bang Mỹ (FERC) và Tập đoàn Độ tin cậy Điện Bắc Mỹ (NERC), phần lớn tổ máy phát điện tại các trung tâm dữ liệu không được thiết kế để vận hành song song với lưới điện. Giá trị của chúng nằm ở khả năng cấp điện cho phụ tải nội bộ, qua đó giảm nhu cầu tiêu thụ điện từ lưới.
Điều mà đơn vị vận hành lưới điện thực sự cần biết là: tổ máy nào sẵn sàng hoạt động, có thể mang tải bao nhiêu, quy trình chuyển đổi nguồn điện như thế nào và có thể vận hành liên tục trong bao lâu.
Thậm chí, đơn vị vận hành lưới điện ERCOT tại bang Texas cũng thừa nhận rằng họ chưa có kênh liên lạc chính thức với các cơ sở phụ tải lớn. Dữ liệu về giám sát từ xa (telemetry) và số giờ vận hành của các tổ máy gần như vẫn còn bỏ ngỏ.
Điều này cho thấy năng lực giám sát có thể đo lường, truyền tải dữ liệu và quản lý từ xa đang dần chuyển từ một lợi thế bổ sung thành điều kiện cần thiết để được huy động.
Bài học thứ hai là: phải chủ động tính toán bài toán nhiên liệu từ trước.
Mỗi giờ vận hành để hỗ trợ lưới điện đồng nghĩa với việc lượng nhiên liệu dự phòng dành cho chính cơ sở đó bị tiêu hao thêm.
Các đơn vị vận hành cần làm rõ trước ba vấn đề:
-
Lượng nhiên liệu trong bồn chứa kết hợp với hợp đồng tiếp nhiên liệu có thể bảo đảm tổ máy vận hành liên tục trong bao nhiêu giờ?
-
Khi một tổ máy phải dừng để bảo trì, tổng công suất dự phòng và khả năng bảo đảm nhiên liệu sẽ bị suy giảm bao nhiêu?
-
Những phụ tải nào có thể tạm ngừng hoạt động nếu thời gian huy động theo chỉ thị kéo dài vượt dự kiến?
Ba nhóm dữ liệu này cần được ghi chép đầy đủ vào hồ sơ quản lý và thường xuyên đưa vào các đợt diễn tập thực tế. Chỉ khi đó, đơn vị vận hành mới có thể chủ động ứng phó khi nhận được lệnh huy động mà vẫn bảo đảm đủ nguồn điện dự phòng cho chính cơ sở của mình trong trường hợp xảy ra mất điện.
Nguồn điện dự phòng đang dần chuyển đổi vai trò: từ một lớp bảo vệ nội bộ của từng cơ sở trở thành nguồn lực công khai trong hệ thống điện. Dù có được huy động hay không, việc hoàn thiện kế hoạch quản lý nhiên liệu và năng lực giám sát từ xa vẫn là nền tảng chung để bảo đảm độ tin cậy của hệ thống điện dự phòng.
Công ty cơ điện ZHENBANG Vân Nam cung cấp các dịch vụ quản lý nhiên liệu, giám sát từ xa và diễn tập vận hành mang tải dành cho tổ máy phát điện diesel công suất từ 5kW đến 2.500kW, hỗ trợ các cơ sở thuộc nhiều lĩnh vực củng cố vững chắc tuyến phòng thủ điện cuối cùng.
